Samen bouwen aan een circulaire en klimaatneutrale metaalsector in Vlaanderen
Flanders Metals Valley verenigt bedrijven, kennisinstellingen en overheden die samen streven naar een toekomstgerichte, circulaire en klimaatneutrale metaalsector in Vlaanderen en Europa. Tijdens een panelgesprek op 2 juni 2025, brachten we koplopers uit de sector samen om te reflecteren op hun inspanningen, uitdagingen en gedeelde ambities. De uitwisseling bevestigde dat samenwerking de sleutel is tot duurzame transitie.
Als panelleden mochten we Karolien Vasseur van Umicore ontvangen, samen met Jimmy De Wilde van Aperam, Mathias Chintinne van ABO Global, Kristof Verbeeck van ArcelorMittal en Lukas Arnout van ResourceFull. De moderatoren waren Annelies Malfliet van KULeuven en Inge Bellemans van UGent.
Vlaanderen als proeftuin voor circulariteit in de metaalproductie
De bestaande samenwerking tussen bedrijven zoals Aperam, Umicore, Orbix en Aurubis toont aan dat Vlaanderen reeds beschikt over een robuust ecosysteem voor circulaire materiaalstromen. Deze industriële symbiose, waarbij reststromen van de ene speler grondstoffen worden voor een andere, is geen toekomstmuziek: het is dagelijkse praktijk.
Bedrijven zoals Aperam benadrukken dat circulariteit diep ingebed is in hun processen: via interne recyclage (bv. Recyco), samenwerking met partners (bv. Orbix), en investeringen in zuurregeneratie en warmte-recuperatie. Ook Umicore toont met zijn wereldwijde leiderspositie in edelmetaalrecyclage in Hoboken aan hoe hoogtechnologische processen kunnen bijdragen aan maximale materiaalvalorisatie binnen Europa.
Van reststroom naar waardevolle grondstof
Reststromen blijven een belangrijk gespreksonderwerp. Slakken, fijn stof, zuren en slibstromen bevatten vaak nog waardevolle componenten, maar vereisen aangepaste technologie en regelgeving om optimaal gevaloriseerd te worden.
ResourceFull benadrukte hoe metallurgische reststromen verder kunnen bijdragen aan de vergroening van de bouwsector – mits kwaliteitsverbetering, aanpassing van de chemische samenstelling en betere marktacceptatie. ABO Global vult dit aan met haar rol als bruggenbouwer tussen producenten en gebruikers van reststromen, en benadrukt dat elke circulaire keten economische meerwaarde moet bieden voor álle schakels.
Samenwerking als hefboom voor energie-efficiëntie en CO2 reductie
Naast circulaire uitdagingen, vormt de energieproblematiek een tweede grote transitie-as. In een energie-intensieve sector zoals metaalproductie, is energie-efficiëntie niet alleen een noodzaak, maar ook een kans op concurrentieel voordeel.
Aperam zet in op elektrificatie, datagestuurde procesoptimalisatie, flexibiliteit in energiegebruik (bv. deelname in Galileo-project), en de verkenning van groene waterstof. ArcelorMittal richt zich dan weer op innovatieve methoden voor energie-efficiëntie, circulaire productie en CO2-reductie met projecten zoals Torero en Steelanol waar dit alles samenkomt in hun decarbonisatie roadmap. Tegelijk wijzen bedrijven op obstakels: de hoge investeringskost, onduidelijke regelgeving en beperkte netcapaciteit remmen verduurzaming af.
De panelleden roepen beleidsmakers op om investeringen in energie-efficiënte technologieën te ondersteunen, regelgeving te stroomlijnen en toegang tot betaalbare hernieuwbare energie te garanderen.
De rol van kennisinstellingen
Kennisinstellingen zoals KU Leuven, UGent, VUB, VITO en CRM Group zijn cruciale schakels in deze transitie. Hun bijdrage gaat van fundamenteel onderzoek en LCA-analyses tot ondersteuning van pilotprojecten en opleiding van talent. Succesvolle samenwerkingen tonen aan hoe theoretische inzichten kunnen leiden tot directe besparingen in de praktijk.
Toch blijft de kloof tussen academische tijdslijnen en industriële urgentie een uitdaging. FMV wordt hier gezien als een facilitator die deze werelden dichter bij elkaar kan brengen.
Beleidsaanbevelingen vanuit de sector
De panelleden formuleerden verschillende aanbevelingen aan beleidsmakers:
- Vereenvoudiging van de Europese regelgeving rond afvalstromen, inclusief grensoverschrijdende procedures.
- Financiële ondersteuning voor energie- en circulariteitsprojecten (vb. via subsidies, CO₂-compensatiemechanismen).
- Versnelling van vergunningstrajecten voor innovatieve installaties.
- Stimuli voor het gebruik van circulaire materialen, bv. via aanbestedingscriteria, zoals al toegepast in Nederland.
- Een Europees gelijk speelveld, o.a. via CBAM en ETS, om de concurrentiekracht van Europese metaalbedrijven te behouden.
Flanders Metals Valley wil voortbouwen op de inzichten uit dit panel en zijn rol als katalysator van samenwerking verder versterken.
Tot slot: industrie als fundament van de groene transitie
De Vlaamse en Europese industrie blijft essentieel voor strategische autonomie, werkgelegenheid en de transitie naar een klimaatneutrale samenleving. De boodschap is duidelijk: het gaat niet om protectionisme, maar om eerlijke concurrentie in een mondiale markt.
Flanders Metals Valley gelooft in de kracht van samenwerking. Samen kunnen we de circulaire en energie-efficiënte metaalsector van de toekomst vormgeven — hier, in Vlaanderen.